Nguyễn Phú Trọng » Kinh tế » Tất cả cùng “nhảy” theo “điệu múa” của EVN

(Kinh tế) - Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã minh bạch hóa hoạt động sản xuất kinh doanh của mình trước khi tăng giá điện? Giá thành sản xuất mỗi kwh điện, chi phí quản lý ra sao? EVN đã làm trọn trách nhiệm với các “thượng đế” của mình hay chưa? Cách giải trình của EVN vẫn mù mờ và không thuyết phục và ít nhiều mang tính chất tự mình bênh vực và không có câu phản biện.

Đó là những băn khoăn, bức xúc của người dân, doanh nghiệp và các chuyên gia xung quanh câu chuyện EVN tăng giá điện một cách “chóng vánh” trong tháng 4 vừa qua.

gia-dien-tang-ai-duoc-huong-loi-1

Tất cả cùng “nhảy” theo “điệu múa” của EVN

Quy luật “nhu cầu tăng thì giá nguồn cung cũng phải tăng”

Cũng giống như nguồn nhiên liệu quan trọng là xăng dầu, điện là nguồn năng lượng thiết yếu để duy trì cuộc sống sinh hoạt của người dân, tác động trực tiếp đến sự phát triển của nền kinh tế và các vấn đề an sinh xã hội. Trong nhiều năm qua, nhất là cứ mỗi dịp hè về, thời tiết nắng nóng, nhu cầu điện tăng cao, người dân và các doanh nghiệp lại thấp thỏm nỗi lo thiếu điện cho sinh hoạt, sản xuất.

Trên thực tế, theo dõi số liệu sản lượng điện tại TP Hà Nội và TP Hồ Chí Minh cho thấy chỉ trong giai đoạn cuối tháng 3/2019, đầu tháng 4/2019, việc tiêu thụ điện tại địa bàn tăng tương ứng từ 47 triệu kWh/ngày lên đến gần 58 triệu kWh/ngày và đạt mức cao nhất đến thời điểm này là 63,4 triệu kWh (ngày 20/4/2019) tại Hà Nội, và 71 triệu kWh/ngày đến trên 83 triệu kWh/ngày; Sản lượng ngày cao nhất đến thời điểm này là 90,04 triệu kWh (ngày 24/4/2019) tại TP Hồ Chí Minh.

Mức sản lượng điện đỉnh về tiêu thụ này của TP Hồ Chí Minh cao hơn 10% so với đỉnh của năm 2018 và đây cũng là mức tiêu thụ cao kỷ lục từ trước đến nay; con số này cũng cao gấp 2,5 lần so với ngày thấp nhất tính từ đầu năm 2019 (35,5 triệu kWh ngày 6/2/2019)..v..v.

Và hẳn người tiêu dùng không khó để nói ra một quy luật tồn tại bấy lâu nay đó là “nhu cầu tăng thì giá nguồn cung cũng phải tăng”. Để rồi, mỗi khi lâm vào tình trạng thiếu điện trầm trọng, người dân lại nhận được “điệp khúc” thanh minh của ngành điện.

Những nguyên nhân “muôn năm cũ”

Giá điện được điều chỉnh tăng lên 8,36% từ ngày 20/3, nhưng cầm trên tay hóa đơn tiền điện tháng gần đây nhiều người tá hỏa vì con số “nhảy múa” loạn xạ. Thực ra EVN đã tăng bao nhiêu? Đó là câu hỏi gây xôn xao nhiều ngày nay vì cho rằng, giá điện không chỉ tăng lên 8,36% như ngành điện đã tuyên bố. EVN cho biết, giá điện tăng cao trong tháng 4 có 3 nguyên nhân chính.

Đầu tiên là do thời tiết. Cụ thể, theo quy luật thời tiết, thời gian này hàng năm tại khu vực miền Nam, Tây Nguyên bắt đầu bước vào giai đoạn nắng nóng, nhiệt độ nhiều thời điểm lên đến hơn 37 độ C.

Khu vực miền Bắc, đặc biệt là thủ đô Hà Nội bắt đầu bước vào giai đoạn chuyển mùa, thời tiết nồm với độ ẩm cao và có ngày đã bắt đầu nắng nóng trên 30 độ C. Do vậy nhu cầu sử dụng điện của khách hàng cho các thiết bị giải nhiệt, hút ẩm, đặc biệt là máy lạnh tăng cao.

Lý do thứ hai là tác động của việc điều chỉnh giá bán điện được Bộ Công Thương công bố vào ngày 20/3/2019 theo Quyết định 648/QĐ-BCT, với mức tăng này thì mức độ tăng khác nhau khi khách hàng sử dụng từ 50 kWh – 400 kWh. Trường hợp khách hàng sử dụng 400 kWh thì số tiền phải trả thêm hơn 77.725 đồng so trước thời điểm chưa tăng giá. Mức giá này sẽ còn tăng 22.600 đồng cho mỗi 100 kWh nếu khách hàng sử dụng nhiều hơn.

Cuối cùng là do số ngày sử dụng điện trong các kỳ hóa đơn tháng 4 (31 ngày) nhiều hơn so với kỳ hóa đơn tháng 3 (chỉ có 28 ngày).

Như vậy, số ngày sử dụng điện nhiều hơn nên lượng điện năng tiêu thụ sẽ nhiều hơn, kết hợp các yếu tố điện sử dụng tăng theo quy luật hàng năm vào những tháng hè, cộng với việc giá bán điện điều chỉnh làm tổng số tiền điện của kỳ hóa đơn tháng 4/2019 của các hộ dân phải trả tăng hơn so với tháng trước.

EVN tăng giá điện “chóng vánh” tháng 4 khiến cho người tiêu dùng “choáng”

Tất cả cùng “nhảy” theo “điệu múa” của EVN

Ở các lĩnh vực kinh doanh khác, có nhiều doanh nghiệp trên cùng một “sân chơi”, doanh nghiệp nào có chất lượng sản phẩm tốt, phục vụ chu đáo, giá cả hợp lý sẽ được khách hàng lựa chọn. Tiếc rằng, điều này đã không xảy ra ở ngành điện khi người dân và các doanh nghiệp buộc phải mua điện với mức giá do EVN “định sẵn” . Nói thẳng ra, tất cả đều phải cùng “nhảy” theo “điệu múa” của EVN.

Vì sự “độc quyền” nên người tiêu dùng phải “nhảy” theo “điệu múa” của EVN

Để vận hành đúng bản chất của kinh tế thị trường, sản phẩm được mua càng nhiều càng phải giảm giá như một cách tri ân khách hàng, hay nói cách khác như một chiêu thức maketing cổ điển. Ví dụ: Mua chai nước mắm tặng thêm cái bát; mua từ 5 sản phẩm trở lên được giảm một lượng giá nhất định, hoặc miễn cước giao nhận như thương mại điện tử thường áp dụng.

Còn nhớ, đã có một thời gian trên thị trường mạng điện thoại di động chỉ có một nhà cung cấp, giá cước lúc đó luôn ở mức “trên trời”. Nhưng chỉ sau mấy năm, thị trường này bắt đầu sôi động với sự xuất hiện của nhiều “nhà mạng” mới, ngay lập tức giá cước di động liên tục hạ nhiệt. Trong môi trường cạnh tranh ấy, người tiêu dùng chính là đối tượng được hưởng lợi.

Khách quan mà nói, mặc dù EVN đã tiến hành cổ phần hóa một số nhà máy điện như: Vũng Áng, Phả Lại, Cát Bà… trong đó có một số nhà máy do PVN, TKV làm chủ đầu tư nhưng những doanh nghiệp này mới chỉ có thể tham gia xây dựng tạo nguồn điện. Các khâu khác vẫn do EVN nắm, đặc biệt là khâu truyền tải và phân phối.

Sự độc quyền của EVN còn thể hiện ở chỗ doanh nghiệp này vừa thực hiện chức năng quản lý nhà nước về lĩnh vực điện vừa thực hiện chức năng kinh doanh cộng với chức năng phân phối điện. Xét về mặt hình thức, EVN có Bộ Công thương là Bộ chủ quản nhưng trên thực tế, dường như những “quyết sách” của EVN nhiều khi nằm ngoài “tầm với” của Bộ này.

Lẽ ra, với tư cách là một doanh nghiệp kinh doanh trong thị trường, EVN phải giảm giá, nâng cao chất lượng phục vụ, nếu điện được sử dụng ngày một lớn đó phải là điều đáng mừng mới đúng. Đằng này, trong bối cảnh hoá đơn tiền điện của các gia đình tăng cao mà chưa có lý giải thuyết phục người dân, việc Bộ Công Thuơng xin đóng dấu mật báo cáo điều hành kinh doanh, phương án chỉ đạo, điều chỉnh giá xăng dầu và giá điện chưa công bố sẽ khiến cho người dân bức xúc.

Có nghĩa rằng, rồi đây người dân có thể cầm tờ hóa đơn tiền điện lên đến “bạc triệu” mà không hiểu nguyên nhân từ đâu. Hàng trăm ngàn doanh nghiệp có khi lỗ trắng máu vì tự dưng “lòi” ra khoản chi phí như trên trời rơi xuống.

Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng không nên đóng dấu Mật vào phương án giá điện. VCCI đề nghị các phương án giá điện được công khai ít nhất 10 ngày trước khi được ban hành. Các quyết định tăng giá điện chỉ có hiệu lực sau ít nhất 15 ngày kể từ ngày ban hành.

“Cơ chế thị trường đòi hỏi sự minh bạch. Riêng với mặt hàng điện, hiện giá thành sản xuất điện còn rất mơ hồ, bởi hệ thống điện hiện được phát từ nhiều nguồn, giá thành lại chưa từng được tính toán công khai, cụ thể, cân đối thế nào thì càng “mật” càng gây bất bình với người tiêu dùng”. Chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long cũng nếu quan điểm.

Suy cho cùng, điện năng cũng là một loại hàng hóa, hơn thế còn là một loại hàng hóa đặc biệt. Người dân đã phải trả chi phí cao hơn cho mỗi kwh điện, lẽ ra chất lượng cung ứng điện phải được cải thiện thì ngược lại, tình hình thiếu điện càng trầm trọng hơn, chất lượng phục vụ khách hàng của ngành điện càng “đi xuống” hơn.

Vì thế, hàng loạt băn khoăn được dư luận đặt ra là: EVN đã minh bạch hóa hoạt động sản xuất kinh doanh của mình trước khi tăng giá điện? Giá thành sản xuất mỗi kwh điện, chi phí quản lý ra sao? EVN đã làm trọn trách nhiệm với các “thượng đế” của mình hay chưa? Cách giải trình của EVN vẫn mù mờ và không thuyết phục và ít nhiều mang tính chất tự mình bênh vực và không có câu phản biện.

Có thể nói, ngành điện lực “một mình một ngựa” trên khắp các con sông có dòng chảy lý tưởng, người dân – khách hàng đã làm hết sức mình để xây dựng nên một doanh nghiệp lớn như EVN, cho nên nếu có chuyện khan hiếm điện không phải lỗi của người dân.

Như vậy, từ câu chuyện “tất cả phải cùng nhảy theo điệu múa của EVN” cho thấy vấn đề phá vỡ thế độc quyền của ngành điện hiện nay càng đặt ra cấp thiết. Có như vậy, nguồn điện mới được cung cấp tốt hơn cho nhu cầu ngày càng tăng của công cuộc phát triển đất nước. Đồng thời, người dân sẽ không còn phải chịu cảnh giá điện chỉ có tăng mà không thấy giảm.

(Theo Bút Danh)

Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về [email protected]
Thích và chia sẻ bài này trên:
Tags: ,