Nguyễn Phú Trọng » Chính Trị – Xã Hội » Luật hóa để phòng chống tác hại của rượu, bia là điều rất cần thiết

(Xã hội) - Quy định về nồng độ cồn nguyên chất của bia và rượu có cơ chế gây tác hại như nhau. Đây là căn cứ để Bộ Y tế giữ nguyên quan điểm cần có cơ chế kiểm soát bia và rượu như nhau trong Dự thảo lần 5 Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia.

Ngày 24/4, Ủy ban về các vấn đề xã hội (Quốc hội khóa XIV) đã khai mạch phiên họp toàn thể lần thứ 12 kéo dài 3 ngày (24/4 – 26/4) tại TP.HCM. Trong phiên khai mạc, Ủy ban đã cho ý kiến về dự thảo Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia.

Tại phiên họp, Phó Chủ nhiệm Ủy ban về các vấn đề xã hội Đặng Thuần Phong đã có báo cáo tóm tắt dự thảo Báo cáo giải trình, tiếp thu và chỉnh lý dự thảo Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia với nhiều nội dung thay đổi so với dự thảo ban đầu của đơn vị chịu trách nhiệm soạn thảo là Bộ Y tế.

Gần 40% tai nạn giao thông ở Việt Nam là do uống rượu bia

Nhiều đại biểu cho rằng, các điều luật chưa thể hiện hết mong muốn của người làm luật, cần lấy ý kiến sâu rộng và làm cẩn trọng, làm rõ các quy định còn mang tính chung chung.

Thậm chí, Chủ nhiệm Ủy ban về các vấn đề xã hội Nguyễn Thúy Anh phải yêu cầu các đại biểu khi phát biểu đề nghị cho cả ý kiến là dự thảo là có đủ điều kiện để trình Quốc hội thông qua trong kỳ tới không?

Tuy nhiên, là đơn vị soạn thảo dự thảo luật này, bà Nguyễn Thị Kim Tiến – Bộ trưởng Bộ Y tế, cho rằng hiện nay phòng chống rượu bia đã quá cấp thiết, và luật này cũng đã dời 1 lần rồi, không lẽ dời lại lần 2?

Bà Tiến cho rằng: “Rượu bia không chỉ gây hại cho sức khỏe, là tác nhân hàng đầu gây tử vong trong nhóm các bệnh tim mạch, tiểu đường, đột quỵ, tâm thần… mà nó còn gây ra nhiều hậu quả xã hội nghiêm trọng. Các ca nhập viện vì đánh nhau ngày tết hầu hết là do nhậu. Rồi gần đây nhất là xâm hại tình dục, thủ phạm đều kể là vừa uống 1 ly bia nên không kiểm soát được. Rồi tai nạn giao thông vì say, không kiểm soát được tay lái… Nhiều gia đình tan nát chỉ vì nhậu!”.

“Điều quan trọng nhất là rượu bia tác động đến thần kinh trung ương, khiến người dùng nó không kiểm soát được hành vi. Bình thường cũng văn minh, lịch sự lắm, nhưng rượu bia vào là khác. Rồi dẫn đến bạo lực gia đình, đánh nhau gây thương tích, giết người, gây tai nạn giao thông, xâm hại tình dục trẻ em…”, báo Dân trí dẫn lời bà Tiến nói thêm.

Thời gian gần đây, tỉ lệ tai nạn giao thông do lạm dụng rượu bia ngày một gia tăng. Gần đây nhất, tài xế Đỗ Xuân Tuyên (SN 1970) khai bản thân đã say xỉn khi điều khiển ôtô Hyundai trên đường Láng trong đêm 22/4 gây tai nạn liên hoàn khiến một nữ công nhân môi trường tử vong rất thương tâm.

Đại diện Ủy ban An toàn giao thông (ATGT) quốc gia ông Khuất Việt Hùng cho biết, thống kê chưa đầy đủ, trong thời gian gần đây, có tới 65 đến 70% các vụ TNGT mà người điều khiển phương tiện liên quan vi phạm nồng độ cồn. Cách đây vài năm, một cuộc khảo sát do Ủy ban ATGT quốc gia và Tổ chức Y tế thế giới (WHO) thực hiện tại 10 địa phương cho thấy, tỷ lệ các vụ TNGT do rượu bia chiếm khoảng 40%.

Tại Bệnh viện Việt Ðức (Hà Nội), năm nào cũng vậy, cứ vào ngày lễ Tết là tình trạng bệnh nhân nhập viện do TNGT lại tăng cao, trong đó các ca chủ yếu liên quan bia rượu. Trong bốn ngày Tết Dương lịch 2019, bệnh viện đã tiếp nhận gần 400 ca cấp cứu, trong đó, hơn 200 ca do TNGT, nhiều ca chấn thương sọ não, đa chấn thương. Hầu hết nạn nhân trong độ tuổi từ 20 đến 30, nhập viện vẫn còn mùi bia rượu nhiều ca không thể tiến hành gây mê vì bệnh nhân còn say xỉn.

Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến – cho rằng hiện nay phòng chống rượu bia đã quá cấp thiết

Năm 2010, Việt Nam đứng thứ 94 trong danh sách các nước dùng nhiều rượu bia. Đến năm 2016, đã tiến lên vị trí 64. VN đã tiến rất nhanh trong danh sách này với lượng rượu bia tiêu thụ hiện nay tương đương 8,3 lít cồn/người/năm, ở khu vực Châu Á VN đang xếp thứ 3, cao hơn nhiều nước như Nhật, đứng thứ 64 trên thế giới về lượng cồn tiêu thụ.

Trung bình thế giới tỉ lệ uống rượu bia ở nam/nữ là 48% – 29%, trong khi ở VN là 77% – 11%. Do đó, nếu tính riêng số nam giới trên 15 tuổi có sử dụng rượu bia thì một nam giới VN tiêu thụ trung bình tới 27,4 lít cồn nguyên chất (con số năm 2010), mức tiêu thụ này là rất cao, xếp thứ 2 ở khu vực Đông Nam Á/Tây Thái Bình Dương, xếp thứ 10 ở Châu Á và thứ 29 thế giới

Mục tiêu của Luật là phòng chống mặt tác hại của sử dụng rượu bia và giảm tỷ lệ sử dụng rượu bia đang gia tăng ở Việt Nam là rất cần thiết. Để có thể là giải pháp chủ yếu giảm mức tiêu thụ, giảm tính sẵn có và dễ tiếp cận đối với rượu bia; kiểm soát việc cung cấp và giảm các tác hại của sử dụng rượu bia. Do đó, việc quản lý cấp phép, hạn chế khuyến mãi, quảng cáo, tài trợ, quản lý thời gian, địa điểm bán rượu bia… là cần thiết để thực hiện mục tiêu của Luật.

Các giải pháp này được thực hiện đồng thời với việc tuyên truyền, nâng cao ý thức của người dân thì mới đạt hiệu quả. Hiện nay, hơn 100 quốc gia đã có các quy định rất mạnh mẽ về hạn chế quảng cáo, kiểm soát chặt chẽ việc bán rượu bia và không có ghi nhận nào là rượu bia ảnh hưởng đến văn hóa, du lịch, ẩm thực.

Ví dụ, các quốc gia theo Đạo Hồi cấm hoàn toàn việc sử dụng rượu bia nhưng du lịch, văn hóa vẫn rất phát triển. Thái Lan kiểm soát chặt chẽ rượu bia nhưng du lịch vẫn đem lại nguồn thu lớn.Theo luật này, tại Thái Lan các doanh nghiệp không được quảng cáo trực tiếp hoặc gián tiếp về lợi ích của rượu bia cũng như về việc thúc đẩy khả năng tiêu thụ rượu bia.

Ở Thái Lan, rượu bia chỉ được bán từ 11h đến 14h và từ 17h đến 0h. Ngoài thời gian trên, rượu bia chỉ được phép bán tại các sân bay quốc tế và các điểm vui chơi giải trí đăng ký hợp pháp. Vi phạm sẽ bị phạt tù 6 tháng hoặc 10.000 baht.

Vào đầu năm 2016, Chính phủ Thái Lan tiếp tục ban hành lệnh cấm bán các sản phẩm rượu bia trong phạm vi 300m đối với trường học, với ngoại lệ dành cho những nhà hàng hay khách sạn trong các khu vực vui chơi giải trí đặc biệt vốn đã nằm gần trường.

Luật Mỹ quy định muốn mua rượu bia, mọi người đều phải xuất trình thẻ ID (như thẻ căn cước công dân) và các cửa hàng chỉ bán rượu cho những người trên 21 tuổi. Trong khi đó tại EU, độ tuổi mua rượu hợp pháp là từ 16 – 18 tuổi. Người mua cần xuất trình giấy tờ để chứng minh mình đủ tuổi.

Rượu bia là hàng hóa không được khuyến khích tiêu dùng nên ngoài các loại thuế như các hàng hóa thông thường khác (VAT, thuế nhập khẩu đối với hàng nhập khẩu), rượu bia còn phải chịu thuế tiêu thụ đặc biệt. Tuy nhiên, thuế tiêu thụ đặc biệt với rượu bia ở Việt Nam hiện nay còn thấp so với nhiều nước khác, chỉ chiểm khoảng 30% giá bán lẻ (các nước trên thế giới chiếm từ 50% đến 85% giá bán lẻ) nên đúng như bạn nói, chúng ta cần tăng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với rượu bia để giảm tiêu dùng rượu bia, ít nhất là theo mức bằng với các nước trong thời gian tới.

Các luật về an toàn giao thông đã có quy định nghiêm cấm, hoặc hạn chế lái xe có uống rượu bia. Dự luật này có quy định thêm nhiều giải pháp để hạn chế tình trạng lái xe có sử dụng rượu bia như: tăng cường tuyên truyền, vận động người dân không điều khiển phương tiện giao thông khi sử dụng rượu bia; thực hiện các biện pháp chủ động kiểm tra nồng độ cồn trong máu và khí thở của người điều khiển phương tiện giao thông; đưa nội dung về phòng chống tác hại rượu bia vào các chương trình đào tạo thi cấp phép lái xe… và xử phạt các hành vi vi phạm.

Trách nhiệm của cơ quan Nhà nước là bảo vệ người tiêu dùng uống rượu bia càng ít càng tốt và từ trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp đã đẩy sang trách nhiệm của người tiêu dùng bằng các phong trào, khẩu hiệu “Uống có trách nhiệm” tại Việt Nam. “Khẩu hiệu này gây nhầm lẫn rằng uống thì cứ uống, uống ít không sao cả, học sinh hay tất cả mọi người đều có khả năng uống, nhưng người tiêu dùng uống sao cho có trách nhiệm.

Hiện nhiều người vẫn nghĩ rằng uống một chút rượu, bia thì vẫn an toàn, thậm chí còn tốt cho sức khỏe. Đó là quan niệm sai lầm, vì khoa học đã chứng minh không có mức độ uống rượu bia nào là an toàn cả!

(Theo Bút Danh)

Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về [email protected]
Thích và chia sẻ bài này trên: