Nguyễn Phú Trọng » Bạn đọc » Sống nhờ thủy điện?

(Bạn đọc) - Mới đây, UBND tỉnh Quảng Nam đã có tờ trình về việc sửa đổi, bổ sung nghị quyết HĐND tỉnh về quy hoạch thủy điện vừa và nhỏ. Theo đó, tỉnh này đề nghị đưa khỏi quy hoạch thủy điện Nước Xa (xã Trà Mai, huyện Nam Trà My) có công suất 1,2MW, nhưng lại đề nghị bổ sung 4 dự án thủy điện khác ở huyện này.

Những vết nứt và động đất ở thủy điện sông Tranh 2 vẫn đang khiến nhân dân và giới chuyên gia lo lắng

Những vết nứt và động đất ở thủy điện sông Tranh 2 vẫn đang khiến nhân dân và giới chuyên gia lo lắng

Thời gian qua, những vụ động đất trong lòng hồ thủy điện Sông Tranh 2 ở huyện Bắc Trà My chưa làm yên lòng người dân thì huyện kế bên Nam Trà My lại đề nghị bổ sung 4 dự án thủy điện. Chuyện này đang khiến cho không ít người dân cả trong, lẫn ngoài vùng dự án lo lắng, giới chuyên gia băn khoăn.

Hiện tỉnh Quảng Nam có tổng cộng 42 dự án thủy điện gồm 10 dự án lớn, 32 dự án nhỏ và vừa. 4 dự án thủy điện tỉnh Quảng Nam đề nghị xây mới có tổng công suất 78,8MW, tổng diện tích đất rừng 144,3 ha, bình quân 1,83 ha/MW) cụ thể: Trà Linh 1 (xã Trà Linh và Trà Cang) công suất 26,2MW; Tăk Lê (xã Trà Nam) công suất 11,6MW; Nước Lah (xã Trà Vân và Trà Don) công suất 11MW; Trà Leng (xã Trà Dơn) công suất 30MW.

Khách quan mà nói, thủy điện là nguồn năng lượng tái tạo, năng lượng sạch. Trong bối cảnh vẫn có nguy cơ thiếu năng lượng như hiện nay, việc có thêm các thủy điện nhỏ (dưới 30MW) cũng quý. Bởi có thêm được 15-20MW là không đơn giản, vì điện gió, điện mặt trời để có được công suất đó phải đầu tư cả trăm triệu USD, mà nguồn điện không ổn định, vẫn phải đảm bảo dự phòng vì mặt trời chỉ có ban ngày còn gió không phải lúc nào cũng mạnh.

Chúng ta cần thủy điện nhỏ, nhưng dự án nào cũng phải xem kỹ lợi và hại, cách làm phải chặt chẽ. Nếu khai thác tốt sẽ hiệu quả, song thực tế nhiều dự án chưa tính được hết thiệt hại nên hiệu quả ít hơn thiệt hại. Đó là nguyên do dư luận phản đối nhiều.

Liên quan đến vấn đề bổ sung 4 dự án thủy điện tại địa phương mình, ông Hồ Quang Bửu – Chủ tịch UBND huyện Nam Trà My nói rằng, các dự án này chiếm đất rừng nhỏ hơn so với quy định, không ảnh hưởng đến người dân, diện tích làm hồ trữ nước không bao nhiêu.

Thế nhưng, dưới con mắt của chuyên gia môi trường người ta lại nghĩ khác. Ông Đào Trọng Tứ – Giám đốc Trung tâm Quản lý bền vững tài nguyên và thích nghi biến đổi khí hậu trần tình thế này:

“Tôi đã đi nhiều dòng sông, bây giờ thủy điện 15-16MW rất nhiều. Cứ nói thủy điện nhỏ, hồ nhỏ, tác động không nhiều đến môi trường, dân sinh nhưng thực tế không phải. Một dòng sông tác động đến rất nhiều lĩnh vực, nhưng một ngành lại có quyền điều chỉnh quy hoạch. Nếu địa phương cứ đề nghị, rồi Bộ Công thương bổ sung quy hoạch, thì tự nhiên trên dòng sông ấy, nhiều ngành khác như nông nghiệp, cấp nước… sẽ như thế nào”.

Bên cạnh đó, nếu xây dựng thủy điện sẽ phải phá rừng không ít thì nhiều, trong khi Thủ tướng đã ra lệnh đóng cửa rừng, dù là rừng gì, vì thế không nên tiếp tục phá rừng. Theo kết quả nghiên cứu của Tổ chức con người và thiên nhiên cho thấy: Trung bình 1 MW công trình thủy điện mất đến 16 ha rừng.

Có thể nói, bất kỳ sự phát triển nào cũng có hai mặt của nó. Việc xây dựng quá nhiều thủy điện đã ảnh hưởng không nhỏ đến môi trường sinh thái lẫn cuộc sống của người dân xung quanh vùng sự án (trong đó có hạ du). Để rồi cứ hễ đến mùa mưa bão thì người dân luôn bị dính đòn “knock out” của thủy điện khi thủy điện xả lũ bất ngờ. Nó khiến cho người dân miền Trung nói chung và Quảng Nam nói riêng đã phải trải qua những trận lũ lụt kinh hoàng, tồi tệ nhất.

Chứng kiến cảnh biển nước và người dân chới với trên từng nóc nhà, ngọn cây, chứng kiến cảnh lũ về cuốn phăng mọi thứ của người dân lao động làm sao chúng ta không khỏi chạnh lòng.

Khi người viết trò chuyện với một số người dân đất Quảng, họ nói thế này: “Quảng Nam là nơi mà từ dân cho đến cấp lãnh đạo đều “kêu” và đổ tội cho các nhà máy thủy điện làm cho lũ chồng lũ, gia tăng ngập lụt, nhưng nay lại muốn xây thêm thủy điện. Chẳng hiểu các vị nghĩ gì giữa lời nói và việc làm? Mọi người hãy về Quảng Nam mà xem, xóm làng xơ xác, hiu hắt, chỉ còn người già và trẻ con, ai có sức lao động đã tứ tán mưu sinh. Xây cho nhiều đi, rồi càng nhiều người sẽ bỏ xứ ra đi”.

Thực tế, người Quảng Nam nói riêng đang không yên tâm với hàng loạt trận động đất (dù nhẹ) tại thủy điện sông Tranh 2. Rồi, sự cố vỡ ống dẫn dòng tại công trình thủy điện Sông Bung 2 vừa qua cũng dễ gây thảm họa khó lường…

Bài toán trách nhiệm cần được giải quyết trước khi duyệt dự án

Bài toán trách nhiệm cần được giải quyết trước khi duyệt dự án

Và người miền Trung (bao gồm người Quảng) bấy lâu nay oằn mình sống chung, chịu đựng với thiên tai, bảo lũ đã đành. Nhưng đau một nỗi, xót xa một nỗi chính nhân tai mới là nhân tố quyết định sự bơ vơ, chới với của họ. Bằng đòn “knock out” của mình, những đập thủy điện đã chiến thắng người dân vùng hạ du trong mỗi mùa bão lụt, và kết quả cuối cùng vẫn một câu quen thuộc: “Xả lũ đúng quy trình”.

Vậy nên, vấn đề đặt ra ở đây là: Ai là người chịu trách nhiệm nếu xảy ra sự cố? Ai là người hưởng lợi nhiều nhất từ các dự án thủy điện dồn dập như thế này? Có thật là người dân Quảng Nam cần thủy điện đến mức độ phải sống nhờ vào nó vậy không?

Với “phong trào” làm thủy điện như hiện nay, thì những câu hỏi đang chờ lời giải đáp này không chỉ của riêng người dân xứ Quảng, mà là của người dân nhiều vùng miền khác nữa. Các cơ quan chức năng cần phải sớm cho người dân biết.

CTV Sông Trà

Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về banbientap@nguyenphutrong.org
Kết bạn với Thủ tướng trên Facebook
Thích và chia sẻ bài này trên Facebook