Nguyễn Phú Trọng » Chính Trị – Xã Hội » Chiến lược đối ngoại cân bằng của Việt Nam

(Chính trị) - Trước cơn địa chấn chính trị đang diễn ra tại Mỹ cùng với những bất ổn đang gia tăng không ngừng tại Biển Đông, Việt Nam sẽ phải làm gì để cân bằng và nâng cao vị thế? Trước thách thức đồng thời cũng là cơ hội này, những chính sách ngoại giao mà Việt Nam cần phải theo đuổi là gì?

Một trong những hoạt động ngoại giao nổi bật của Việt Nam là tham dự Apec 2016.

Một trong những hoạt động ngoại giao nổi bật của Việt Nam là tham dự Apec 2016.

Trên thế giới, sự kiện Donald Trump bất ngờ thắng cử, trở thành tổng thống thứ 45 của Mỹ đã trở thành một chính biến làm thay đổi cuộc chơi, khiến nước Mỹ (và phần lớn thế giới) ngỡ ngàng, bối rối mặc dù trước đó đã có những dự đoán và cảnh báo. Đó không phải chỉ là sự kiện thay đổi tổng thống Mỹ như “đến hẹn lại lên”, mà là một bước ngoặt lịch sử, mở ra một giai đoạn mới bất định.

Cơn địa chấn chính trị bất ngờ và bất định này đang làm nước Mỹ chia rẽ sâu sắc, đe dọa trật tự thế giới cũ và quan hệ quốc tế. Trong cuốn sách mới xuất bản, Richard Haass (Chủ tịch Council on Foreign Relations) nhận xét rằng từ đầu năm 2017, chúng ta đang chứng kiến “sự đảo lộn có tính hệ thống” và “mất phương hướng chiến lược”.

Đối với khu vực, những mối quan hệ đang ngả dần về Trung Quốc trong cộng đồng ASEAN là một điều đáng lo. Bên cạnh đó, vai trò lãnh đạo của Mỹ về kinh tế và an ninh khu vực giảm đi thì vai trò của Nhật tại khu vực phải mạnh lên tương ứng. Bất ổn trong “quan hệ Mỹ-Trung-Việt” cần được hóa giải bằng “quan hệ Nhật-Úc-Ấn-Việt” trên cơ sở đối tác chiến lược toàn diện, với vai trò đầu tàu của Nhật, thay thế một phần vai trò lãnh đạo của Mỹ.

Trước tình hình đó, theo Nicholas Chapman, chuyên gia nghiên cứu về Việt Nam tại Đại Hội Quốc Tế Nhật Bản cho rằng, Việt Nam đang theo đuổi, tìm kiếm thế cân bằng trong quan hệ với Trung Quốc, Hoa Kỳ, Ấn Độ và Nhật Bản. Điều đó, thể hiện rõ nét qua hoạt động ngoại giao của giới lãnh đạo Việt Nam trong tháng đầu năm 2017, nối tiếp theo những gì đã thực hiện năm 2016.

Sự kiện nổi bật đầu tiên là việc dỡ bở hoàn toàn vũ khí cấm vấn cho Việt Nam vào hồi tháng 05/2016 sau những phút đàm phán ngắn ngủi giữa Chủ tịch nước Trần Đại Quang và Tổng thống Obama, được xem là bước ngoặt lịch sử trong mối quan hệ Việt – Mỹ. Không những gia tăng vị thế mà là một lời “cảnh báo ngầm” về những tranh chấp trên biển Đông của Việt Nam.

Cái bắt tay lịch sử giữa Tổng thống Mỹ Obama và Chủ tịch nước Trần Đại Quang.

Cái bắt tay lịch sử giữa Tổng thống Mỹ Obama và Chủ tịch nước Trần Đại Quang.

Sự kiện thứ hai cần phải nhắc đến là, Ấn Độ đã thông báo rằng họ đã đàm phán về việc bán tên lửa phòng không cho Việt Nam sau hành động cấp thêm 500 triệu đôla tín dụng quốc phòng cho Việt Nam. Hơn nữa, Ấn Độ đã trở thành đối tác quan trọng của Việt Nam trong hợp tác quốc phòng và đào tạo nhân sự. Hai bên còn đang đàm phán nhằm tiến gần đến thỏa thuận bán tên lửa hành trình BrahMos cho Việt Nam.

Sự kiện thứ ba không thể bỏ qua là chuyến thăm Trung Quốc từ ngày 12 đến 15 tháng Giêng của Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng. Trong chuyến đi này, chi tiết đặc biệt được nhắc lại trong bản thông cáo chung Việt -Trung là hai bên đồng ý “kiểm soát tốt bất đồng và giữ gìn hòa bình, ổn định ở Biển Đông”, cũng như ghi nhận tầm quan trọng của việc giải quyết sự mất cân bằng trong thương mại.

Cùng lúc đó, Việt Nam đã đón tiếp ngoại trưởng Mỹ mãn nhiệm John Kerry sau nhiều lần lỡ hẹn tới Việt Nam. Nhân dịp này, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, đã xác định lời mời tổng thống đắc cử Donald Trump đến thăm Hà Nội và tham dự hội nghị thượng đỉnh APEC sắp tới.

Theo giáo sư Carl Thayer cho rằng đây là một phần trong chiến lược cân bằng của Việt Nam với các cường quốc lớn, “Tôi được biết chuyến thăm này của ông Kerry đã bị hoãn nhiều lần nhưng cuối cùng cũng diễn ra. Và sau đó, thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe cũng tới Việt Nam. Điểm đặc trưng của Việt Nam là luôn tìm cách cân bằng các cường quốc lớn.”

 Ngoại trưởng Mỹ John Kerry đã có cuộc gặp với Thứ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn.

Ngoại trưởng Mỹ John Kerry đã có cuộc gặp với Thứ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn.

Sự kiện thứ  tư được ghi dấu khi PetroVietnam và Exxon-Mobil ký hai hợp đồng về khí tại mỏ “Cá voi xanh” (Blue Whale). Hợp đồng được ký trong khi ngoại trưởng John Kerry đang ở thăm Việt Nam và Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng đang đi thăm Trung Quốc. Theo giáo sư của đại học New South Wales, Việt Nam gọi đây là chính sách “đa dạng hóa và đa phương hóa” các mối quan hệ với nước ngoài.

Trong bối cảnh D. Trump quyết định rút khỏi TPP, thì hợp đồng hợp tác dầu khí với Exxon-Mobil tại Biển Đông không chỉ quan trọng về kinh tế, mà còn có ý nghĩa lớn về địa chiến lược.

Và cuối cùng là chuyến thăm Việt Nam ngày 16/01 của Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe, đánh dấu bằng lời hứa của Nhật Bản cấp cho Việt Nam sáu tàu tuần tra mới và tuyên bố ủng hộ mạnh mẽ chủ trương tăng cường năng lực thực thi pháp luật trên biển của Việt Nam.

Song song với các nỗ lực ngoại giao, Việt Nam cũng có những biện pháp cụ thể để bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ. Việt Nam đã đặt hệ thống pháo phản lực tối tân có độ chính xác cao EXTRA của Israel tại năm cơ sở ở quần đảo Trường Sa, đặt các phi đạo và cơ sở quân sự của Trung Quốc ở Trường Sa trong tầm bắn. Hơn nữa, Việt Nam đã hoàn thành một phi đạo và xây dựng hai nhà chứa phi cơ tại Trường Sa Lớn. Đối với chuyên gia Chapman, rõ ràng là Việt Nam đang lẳng lặng hiện đại hóa một cách tinh xảo lực lượng vũ trang của mình.

Tranh chấp Biển Đông, chính quyền Trump tại Mỹ và sự xích lại gần Trung Quốc của Philippines hàm chứa nhiều điểm khó lường cho Việt Nam. Tuy nhiên, có một điều chắc chắn là Việt Nam sẽ tiếp tục trên con đường đa phương hóa và đa dạng hóa quan hệ ngoại giao, trong khi tiếp tục hiện đại hóa lực lượng vũ trang của mình dự phòng mọi rủi ro.

Thu An

Bản lĩnh Việt Nam và lời cảnh tỉnh dành cho những “cái đầu nóng”

Bản lĩnh Việt Nam và lời cảnh tỉnh dành cho những “cái đầu nóng”

Tình hình Biển Đông ngày càng “tăng nhiệt”. Nguy cơ cuộc chiến tranh thế giới thứ 3 sẽ nổ ra bất kỳ lúc nào nếu các nước có quyền lợi trên biển Đông tiếp tục “đun sôi” khu vực...
Với 500 triệu USD, Việt Nam sẽ mua những vũ khí nào của Ấn Độ?

Với 500 triệu USD, Việt Nam sẽ mua những vũ khí nào của Ấn Độ?

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi hôm 3/9 thông báo, quốc gia Nam Á này sẽ cấp thêm 500 triệu USD tín dụng quốc phòng cho Việt Nam. Được biết khoản viện trợ dành cho lĩnh vực quân sự này...
Ấn Độ ngỏ ý giúp Việt Nam hiện đại hóa quân đội

Ấn Độ ngỏ ý giúp Việt Nam hiện đại hóa quân đội

Báo The Hindu (Ấn Độ) thông tin rằng, nhằm đẩy mạnh hơn nữa sự hợp tác quốc phòng giữa hai nước, Ấn Độ sẽ hỗ trợ 500 triệu USD cho Việt Nam để hiện đại hóa quân đội và đồng ý giúp huấn luyện...
Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về banbientap@nguyenphutrong.org
Kết bạn với Thủ tướng trên Facebook
Thích và chia sẻ bài này trên Facebook